طرح موضوع از سوی سندیکای صنایع کنسروسازی ایران

در این جلسه، آقای بختیاری، رئیس هیئت ‌مدیره سندیکای صنایع کنسروسازی ایران، به نمایندگی از سندیکای صنایع کنسرو کشور، درخواست اصلاح دستورالعمل اجرایی کنترل و نظارت بهداشتی بر فرآورده‌های خام دامی را مطرح کرد. این درخواست به‌طور مشخص به موضوع وجود انگل تریپانورنکا در تون ماهیان مورد استفاده در صنعت کنسروسازی مربوط می‌شد.

آقای بختیاری با اشاره به مفاد بندهای «الف» و «ب» دستورالعمل موجود بیان کرد:
در بند الف آمده است که در صورتی که در میانگین نمونه‌ها حداکثر تا ۵ عدد انگل در هر کف دست از عضلات شکمی و تا ۲ عدد در عضلات پشتی مشاهده شود، در صورت نگهداری در دمای منفی ۲۰ درجه سانتی‌گراد، ماهی قابلیت مصرف خانوار را دارد.
در بند(ب) تصریح شده است که اگر در میانگین نمونه‌ها بیش از ۱۰ عدد انگل در عضلات شکمی در هر کف دست) و بیش از ۲ عدد در عضلات پشتی (در هر کیلوگرم) مشاهده شود، ماهی غیرقابل مصرف است.

در مواردی که میزان آلودگی میان دو حالت فوق قرار گیرد، مصرف ماهی صرفاً پس از حذف آلودگی و در کارخانه‌های کنسروسازی امکان‌پذیر است.
رئیس سندیکا در ادامه با استناد به استانداردهای بین‌المللی از جمله کودکس، اتحادیه اروپا، ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اوراسیا تأکید کرد که وجود انگل تریپانورنکا در تون ماهیان منجمد مورد استفاده در صنعت کنسروسازی، به‌عنوان شاخص کیفی یا بهداشتی تلقی نمی‌شود.

مرور استانداردهای جهانی

در بخشی از استانداردهای اتحادیه اروپا آمده است:

روش‌های از بین بردن انگل در محصولات شیلاتی برای مصرف‌کننده نهایی بر اساس قوانین اروپا به دو شکل ترکیبی دما و زمان انجام می‌شود:

- انجماد در دمای منفی ۲۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۴۸ ساعت

- حرارت ۶۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱ تا ۱۰ دقیقه

بر این اساس، آقای بختیاری توضیح داد که در صنعت کنسروسازی، فرآیندهای حرارتی و بهداشتی به گونه‌ای انجام می‌شود که وجود یا عدم وجود انگل در ماده خام موضوعیت ندارد. او از سازمان دامپزشکی کشور خواست تا دستورالعمل مربوط به کنترل انگل تریپانورنکا را اصلاح و حذف این انگل از فهرست شاخص‌های بهداشتی واردات تن ماهیان را در دستور کار قرار دهد.

پاسخ سازمان دامپزشکی کشور

در ادامه، آقای امان‌اللهی، رئیس دفتر قرنطینه و امور بین‌الملل سازمان دامپزشکی کشور، ضمن تأیید بخشی از اظهارات نماینده سندیکا، اظهار داشت:
با توجه به اینکه سازمان دامپزشکی و سازمان غذا و دارو متولیان اصلی سلامت عمومی جامعه هستند، شاخص‌های سلامت باید بر اساس جمعیت حساس کشور (نظیر کودکان، سالمندان، بیماران سرطانی و افراد دارای نقص ایمنی) تعیین شود.چون این افراد 25% جمعیت کشور را تشکیل می دهند.

وی افزود: انگل تریپانورنکا می‌تواند پروتئینی آلرژن تولید کند که احتمال بروز واکنش‌های حساسیتی در جمعیت حساس را افزایش دهد.از سوی دیگر ما مسئول ترخیص هستیم و مسئول محصول نهایی سازمان غذا و دارو است.اگر سازمان غذا و دارو امضاء کردند ما دستورالعمل را اصلاح می کنیم.

نماینده شیلات اعلام داشت با توجه به افزایش قیمت سایر نهاده ها قینت کنسروتن ماهی برای مدت 16 ماه ثابت مانده بود. ولی در حال حاضر به 119900 تومان رسیده است.

آقای اکبری (شیلات): من چندین سال در یک شرکت اسپانیایی در همین زمینه کار می کردم وقتی ضابطه ای گذاشته می شود باید مبنای علمی داشته باشد .یا باید استاندارد بین المللی را بپذیریم اگر این انگل مسئله زاست باید ارزیابی ریسک را بپذیریم. اگر در افراد حساسیت داشت باید در قوانین اروپا و آمریکا اعلام می شد.چرا در محصول داخلی تا حالا گزارشی قید نشده است. مبنای علمی 2عدد یا 10 عددانگل به اندازه کف دست می گویند این را از روی یک انگل گوشت گاو گرفتیم. باید مبنای علمی داشته باشد.من 70% عمرم را روی اقیانوس بودم تایلند 47% کنسر دنیا را تامین می کند. در هیچ کجای دنیا همچین معیاری پیدا نکردیم.

خانم میلاجردی (استاندارد اصفهان) : در تمام استاندارد هایی که ما می نویسیم جمله «باید سالم باشد » ذکر می شود.. در فرآورده ما به ماده خام کاری نداریم. اگر گاوی شیرش میکروبی باشد ولی گاو سالم باشد این فرآورده است که مشکل دارد. .در خصوص هیستامیت حساسیت وجود دارد هر دارویی هم اثراتی برای برخی افراد دارد . ما نمی دانیم این پروتئین چه هست.آیا گزارشی وجود دارد؟ ممکن است فلفل هم که می آید آلوده باشد.

خانم اسماعیل زاده ( شیلات) : همانگونه که اشاره کردند شرائط دما و انجماد باعٍث از بین رفتن انگل ها می شود. در خصوص استاندارد کنسرو ، نظارت استاندارد بر محصول نهایی است. در خصوص ماهی ما نظر خاصی نداریم. با توجه به گزارش ESPA تاکنون ارزیابی ریسک انجام نشده است.که آیا برای مصرف کننده ضرری دارد یا نه . ارزیابی باید انجام شود.اگر رد شد دامپزشکی باید دستورالعمل را عوض کند.

آقای اسکندری : آیا مسائل اقتصادی می تواند این موضوع را تغییر دهد یا این بحث فنی است.

آقای تبرایی: ما نگاهمان صرفا فنی است.

مراحل نظارت و ترخیص

آقای امان‌اللهی(دامپزشکی): به تشریح سه مرحله نظارت در فرآیند ترخیص محصولات شیلاتی از گمرک پرداخت:

۱. بررسی مستندات و تطبیق با پروتکل‌های داخلی.

۲. ارزیابی ظاهری محصول از نظر بو، رنگ و سلامت عمومی.

۳. انجام آزمایش‌های تخصصی و کنترل آزمایشگاهی.

وی تأکید کرد: مشاهده حجم گسترده‌ای از انگل در نمونه‌ها، دلیل اصلی مرجوع شدن محموله‌ها است. همچنین، تسهیل گری در ترخیص تنها در مواردی قابل ‌بررسی است که میزان انگل در حد مجاز باشد.

دیدگاه دفتر نظارت بر بهداشت عمومی

آقای تبرایی، سرپرست دفتر نظارت بر بهداشت عمومی و مواد غذایی، اظهار داشت:
بر اساس ضوابط سازمان ملی استاندارد و سازمان غذا و دارو، بررسی میزان انگل در محصولات وارداتی الزامی است و هرگونه تخطی از حدود تعیین‌شده، مانع از ترخیص می‌شود. وی تأکید کرد که سلامت عمومی خط قرمز سازمان دامپزشکی است و ملاحظات اقتصادی نمی‌تواند جایگزین اصول فنی و ایمنی غذایی شود.

در ادامه نشست، آقای اسکندری، مدیر دبیرخانه کمیته حمایت از کسب‌وکار اتاق ایران، بیان کرد:

موضوع پروتئین آلرژن آزادشده از انگل باید توسط سازمان غذا و دارو مورد بررسی علمی قرار گیرد، چراکه این مسئله مستقیماً به غذا و فرآورده نهایی مربوط است، نه ماده خام اولیه.

او با اشاره به انتقادهای سندیکای کنسروسازی گفت:

تاکنون مستندات علمی معتبری درباره ارتباط مستقیم میان تعداد انگل‌ها و خطرات آلرژیک ارائه نشده است. همچنین مبنای علمی تعیین شاخص‌هایی مانند “تعداد انگل در هر کف دست” مشخص نیست و لازم است با شفافیت بیشتری تعریف شود.

سازمان غذا و دارد (آقای حشمت الله رضوی):

اصول کار ما برای نظارت استاندارد های ملی است.یک بخش اجباری و یک بخش تشویقی است. فصل الخطاب، استاندارد ملی است. به فرآورده اشاره شده است. یک بحث ممکن است اشاره کند به اینکه این محصول دارای انگل است. و سازمان غذا و دارو وظیفه بررسی تبدیل ماده خام سالم به فرآورده است اگر قرار است این ماهی قابل مصرف باشد اگر به این نتیجه برسیم که مشکل ندارد ارزیابی ریسک انجام شود. باید بقایایی از انگل در آن نمانده باشد و ما باید تامین کنندگان را هم کنترل کنیم.

آقای بختیاری: محصول سیشل 70% آن به اروپا و آمریکا صادر می شود. در دنیا منابع محدود است. جنگ است که هر کشوری منابع بیشتری به کشورش وارد کند. سازمان غذا و دارو فرمودند استاندارد ملی مورد تایید ما است. اگر عوامل ناپذیرفتنی در محصول دیده شود می نویسند عدم انطباق، بحران زمانی است که سلامت مردم به خطر بیفتد. این انگل هیچ مشکلی برای سلامت مردم ندارد.

آقای امان اللهی(دامپزشکی): الان ترخیص محموله را به شرطی که کاملا سالم باشد و برود به کارخانجات سازمان غذا و دارو قبول دارد این را مشروط نکنند

سازمان غذا و دارو (آقای حشمت الله رضوی): نامه هایی از دامپزشکی آمده این بوده ما پاسخ دادیم با این شرط که به مسئولیت خودت به کارخانه بیاید.

اردهالی (وزارت صمت): به نظر من مبنای اقتصادی ندارد شیلات اشاره کردند که سال گذشته 32000تن و امسال 8000تن وارد شده است سبد غذایی مردم کوچکتر شده است. هم شرائط حال مصرف کننده و هم تولیدکننده را در نظر بگیریم.

جمع‌بندی و تصمیمات نهایی

در پایان، آقای اسکندری جمع‌بندی جلسه را به این صورت اعلام کرد:

- درخصوص آزاد شدن پروتوئین سازمان غذا و دارو باید با بررسی نمونه های محصول، مضر بودن و یا عدم آن را اعلام نماید.

-طی نامه ای مکاتبات و مستندات رد و بدل‌شده بین سازمان غذا و دارو و سازمان دامپزشکی در خواست شود.

- مراجع علمی معتبر برای تعیین شاخص‌های مرتبط با انگل تریپانورنکا شناسایی و مورد استناد قرار گیرند.

- بازدیدهای میدانی با حضور نمایندگان سازمان غذا و دارو، دامپزشکی ، استاندارد و آزمایشگاه‌های ذی‌ربط انجام شود.

- شاخص‌های بهداشتی مربوط به وجود انگل در تون ماهیان به‌صورت علمی و مشترک بازنگری شود.