یکصد و ششمین جلسه شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی استان زنجان، همزمان با آیین گرامیداشت روز جهانی صنایعدستی و با محوریت «نقش بخش خصوصی در توسعه گردشگری ادیان» با حضور دکتر علی دارابی، قائممقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، در سالن همایش مهرانه زنجان برگزار شد.
صمد یوسفیاصل، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی زنجان، با اشاره به اهمیت همافزایی میان بخش گردشگری و صنایعدستی، این دو حوزه را از محورهای مهم توسعه اقتصادی کشور عنوان کرد و اظهار داشت: نشستهای تخصصی گردشگری و صنایعدستی میتواند زمینهساز همگرایی بیشتر در مسیر توسعه اقتصادی باشد.
وی با بیان اینکه زنجان بهعنوان خاستگاه آیینهای باشکوه و تجمعات فرهنگی کشور ظرفیت بالایی در جذب گردشگر معنوی دارد، افزود: نگاه بخش خصوصی محدود به مرزهای جغرافیایی نیست و ایران بهعنوان مهد تمدنهای کهن و جلوهگاه همزیستی ادیان توحیدی، ظرفیتهای کمنظیری در حوزه گردشگری دارد.
رئیس اتاق زنجان با اشاره به آثار تاریخی و فرهنگی استان از جمله گنبد سلطانیه، تصریح کرد: این آثار سندی از پیشینه تمدنی و تاریخی ایران اسلامی محسوب میشود و میتواند نقش مهمی در توسعه گردشگری ایفا کند.
یوسفیاصل با تأکید بر آمادگی اتاق بازرگانی زنجان برای تدوین بستههای جامع سرمایهگذاری در حوزه گردشگری خلاق و صنایعدستی گفت: انتظار میرود خروجی این نشستها، تدوین نقشه راه عملیاتی برای شکلگیری کریدورهای مشترک گردشگری بیناستانی و بینالمللی باشد.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد این همایش با بهرهگیری از ظرفیتهای تخصصی و دغدغهمندی فعالان این حوزه، به تصمیماتی اثرگذار و ثروتآفرین برای کشور منجر شود.
گردشگری مذهبی میتواند به یکی از منابع مهم درآمدی کشور تبدیل شود
سیدمصطفی موسوی، رئیس کمیسیون گردشگری اتاق ایران، با تأکید بر ظرفیتهای گسترده ایران در حوزه گردشگری مذهبی و آیینی، گفت: گردشگری ادیان و گردشگری سلامت میتواند به یکی از مهمترین منابع درآمدزایی کشور تبدیل شود.
موسوی با قدردانی از میزبانی استان زنجان اظهار کرد: رویکرد بخش خصوصی همواره اقتصادمحور بوده و هدف اصلی آن ایجاد اشتغال و کسب درآمد است، اما در حوزه گردشگری تاکنون نگاهها بیشتر فرهنگی بوده است.
وی با اشاره به ظرفیتهای گسترده گردشگری مذهبی در جهان افزود: سالانه حدود ۶۰۰ میلیون سفر مذهبی در دنیا انجام میشود و این حوزه، یکی از بزرگترین بازارهای مالی گردشگری جهان با گردش مالی قابل توجه است.
رئیس کمیسیون گردشگری اتاق ایران با بیان اینکه ایران در مقایسه با کشورهای منطقه از ظرفیتهای بالاتری برخوردار است، تصریح کرد: با وجود تنوع کمنظیر آیینها، مناسک و اماکن مذهبی، هنوز از این ظرفیت به شکل کامل استفاده نشده و لازم است نگاه سیاستگذاران به این حوزه اصلاح شود.
موسوی با تأکید بر ضرورت توسعه گردشگری ادیان ادامه داد: در ایران علاوه بر گردشگری زیارتی در شهرهایی مانند مشهد، قم و شیراز، امکان توسعه گردشگری آیینی و معنوی نیز وجود دارد و این موضوع میتواند به ایجاد محصولات ترکیبی در حوزه گردشگری سلامت، طبیعتگردی و زیارت منجر شود.
وی با اشاره به تجربه کشورهای دیگر گفت: کشورهایی مانند هند از رویدادهای آیینی و مذهبی بهعنوان ابزاری مهم برای جذب گردشگر و درآمدزایی استفاده میکنند، در حالی که این ظرفیت در ایران هنوز بهصورت کامل بالفعل نشده است.
رئیس کمیسیون گردشگری اتاق ایران همچنین با اشاره به ظرفیتهای آیینی کشور، از جمله مراسمهای مذهبی در استان زنجان، افزود: آیینهای مذهبی ایران، بهویژه مراسمهای محرم در زنجان، میتواند به یک برند بینالمللی گردشگری تبدیل شود.
موسوی در پایان تأکید کرد: لازم است با همکاری وزارت میراث فرهنگی و بخش خصوصی، چارچوبی برای سرمایهگذاری در گردشگری ادیان و فعالیتهای فرهنگی درآمدزا تدوین شود تا این حوزه از حالت صرفاً حمایتی خارج و به یک بخش مولد اقتصادی تبدیل شود.
گردشگری مذهبی؛ فرصت مغفول اقتصاد ایران
مسعود شیرینکلام، دبیر کمیسیون گردشگری اتاق ایران نیز با اشاره به رشد سریع بازار جهانی گردشگری مذهبی گفت: این حوزه با گردش مالی صدها میلیارد دلاری، یکی از مهمترین فرصتهای اقتصادی جهان است، اما ایران با وجود برخورداری از ظرفیتهای گسترده زیارتی و آیینی، هنوز سهم ناچیزی از این بازار دارد.
او با اشاره به جایگاه گردشگری مذهبی در اقتصاد جهانی افزود: بازار گردشگری مذهبی در جهان امروز به یکی از بزرگترین بخشهای صنعت گردشگری تبدیل شده و ارزش آن دهها میلیارد دلار برآورد میشود؛ بازاری که روندی رو به رشد دارد.
شیرینکلام ادامه داد: بر اساس گزارشهای بینالمللی، گردشگری جهانی با میلیاردها سفر سالانه و رشد قابل توجه، سهم مهمی از اقتصاد کشورها را به خود اختصاص داده و کشورهایی مانند عربستان و عراق توانستهاند از ظرفیت گردشگری زیارتی و مذهبی بیشترین بهره اقتصادی را ببرند.
دبیر کمیسیون گردشگری اتاق ایران افزود: ایران با برخورداری از اماکن مقدس در شهرهایی همچون مشهد، قم و شیراز و همچنین آیینهای مذهبی و فرهنگی گسترده، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطبهای اصلی گردشگری ادیان را دارد.
شیرینکلام با تأکید بر لزوم تغییر رویکرد در این حوزه اظهار داشت: گردشگری مذهبی نباید صرفاً به زیارت محدود شود، بلکه باید بهعنوان یک تجربه زیستی، فرهنگی و اقتصادی دیده شود که قابلیت ترکیب با گردشگری سلامت و طبیعتگردی را نیز دارد.
او در ادامه با اشاره به برخی آمارهای بینالمللی تصریح کرد: سهم ایران از بازار جهانی گردشگری مذهبی کمتر از نیم درصد است و این موضوع ضرورت برنامهریزی جدیتر و حضور فعالتر بخش خصوصی را نشان میدهد.
از طرفی طراحی بستههای ترکیبی زیارت، سلامت و تجارت، توسعه همکاریهای بینالمللی، ایجاد زیرساختهای حملونقل هوایی و برندسازی اماکن مذهبی از جمله محورهای مهم در این مسیر است.
پیشنهاد ایجاد دبیرخانه دائمی گردشگری مذهبی کشور در زنجان
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار زنجان با تأکید بر ضرورت ساماندهی و تمرکز برنامههای حوزه گردشگری آیینی و مذهبی در کشور، پیشنهاد ایجاد دبیرخانه دائمی گردشگری مذهبی با محوریت استان زنجان را مطرح کرد و این اقدام را گامی مهم در جهت همافزایی ظرفیتهای ملی این حوزه دانست.
وی افزود: بر اساس برآوردها، درآمد برخی کشورهای منطقه از حوزه گردشگری، بهویژه گردشگری مذهبی، حتی از بودجه سالانه کشورها نیز فراتر رفته است و این موضوع نشاندهنده اهمیت راهبردی این بخش در اقتصاد جهانی است.
صادقی تصریح کرد: گردشگری در جهان امروز به یک صنعت پیچیده و برنامهریزیشده تبدیل شده و کشورها با شناخت دقیق نیاز گردشگران، درآمدهای قابل توجهی کسب میکنند.
وی با اشاره به ظرفیتهای تاریخی و مذهبی ایران گفت: ایران با برخورداری از اماکن زیارتی و آیینهای مذهبی گسترده، از ظرفیتهای کمنظیری برای جذب گردشگر برخوردار است، اما به دلیل ضعف زیرساختها، بخشی از این ظرفیتها مغفول مانده است.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار زنجان با تأکید بر ضرورت توسعه زیرساختهای حملونقل در استان زنجان افزود: دوخطه شدن مسیر ریلی زنجان–تهران و بهبود دسترسیهای جادهای و هوایی میتواند نقش مهمی در رونق گردشگری استان ایفا کند و زمینه حضور بیشتر گردشگران داخلی و خارجی را فراهم سازد.
وی همچنین با اشاره به ظرفیتهای کشورهای همسایه اظهار کرد: کشورهایی مانند جمهوری آذربایجان و برخی کشورهای حوزه خلیج فارس سرمایهگذاریهای گستردهای در حوزه گردشگری انجام دادهاند، در حالی که ایران با وجود ظرفیتهای چندبرابری هنوز به جایگاه واقعی خود در این حوزه نرسیده است.
صادقی با تأکید بر لزوم نگاه ترکیبی به گردشگری گفت: صنایعدستی، گردشگری مذهبی و آیینی باید در قالب یک بسته جامع دیده شوند تا بتوانند نقش مؤثری در اقتصاد استان و کشور ایفا کنند.
وی در پایان با طرح این پیشنهاد خواستار ایجاد دبیرخانه دائمی گردشگری مذهبی و آیینی کشور با محوریت استان زنجان شد و افزود: این اقدام میتواند به انسجام برنامهها و معرفی بهتر ظرفیتهای گردشگری ایران در سطح بینالمللی کمک کند.
ضرورت بهرهگیری از فضای مجازی برای جذب گردشگران خارجی
منصور علیمردانی، نماینده مردم ابهر، خرمدره و سلطانیه در مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر تغییر رویکردهای تبلیغاتی در صنعت گردشگری گفت: استفاده هدفمند از فضای مجازی و تولید محتوای چندزبانه، یکی از ضرورتهای اصلی برای جذب گردشگران خارجی و معرفی ظرفیتهای ایران در سطح بینالمللی است.
وی اظهار کرد: ایران با برخورداری از ظرفیتهای گسترده مذهبی و تاریخی، بهویژه وجود ۸۷۰۰ مکان متبرکه، میتواند به بهشت گردشگری مذهبی جهان تبدیل شود.
علیمردانی با اشاره به تنوع جاذبههای مذهبی و فرهنگی کشور افزود: از حرم امام رضا(ع) در مشهد تا اماکن مقدس در قم، یزد و اصفهان، همچنین کلیساها و آثار تاریخی متنوع، ایران قابلیت ارائه ترکیبی از گردشگری مذهبی، فرهنگی و تاریخی را دارد.
نماینده مردم ابهر، خرمدره و سلطانیه با بیان اینکه گردشگری در دنیا بهصورت علمی و هدفمند مدیریت میشود، تصریح کرد: کشورهایی مانند عربستان با توسعه زیرساختهای حملونقل، اسکان و مدیریت جمعیت توانستهاند میلیونها زائر را در مدت کوتاه مدیریت کنند، در حالی که ایران هنوز با چالشهای جدی در این حوزه مواجه است.
وی با انتقاد از ضعف آموزش نیروی انسانی در حوزه گردشگری گفت: تربیت راهنمایان چندزبانه و آموزش نیروهای خدماتی از ضروریات صنعت گردشگری است و بسیاری از کشورهای موفق در این حوزه، با آموزش گسترده نیروی انسانی توانستهاند تجربه بهتری برای گردشگران فراهم کنند.
علیمردانی با تأکید بر اهمیت بهرهگیری از ابزارهای نوین تبلیغاتی در گردشگری افزود: در حالی که کشورهای دیگر با تولید محتوای چندزبانه و تبلیغات گسترده در فضای مجازی گردشگران را جذب میکنند، ایران هنوز در این زمینه نیازمند تقویت جدی است.
وی همچنین خاطرنشان کرد: باید نگاه تلفیقی به گردشگری در کشور شکل بگیرد؛ بهگونهای که گردشگری مذهبی، طبیعی، سلامت و فرهنگی در کنار هم توسعه یابد.
نماینده مردم ابهر، خرمدره و سلطانیه با اشاره به ظرفیتهای قانونی برای توسعه این حوزه تصریح کرد: مجلس شورای اسلامی آمادگی دارد در مسیر اصلاح قوانین، تسهیل ورود گردشگران، تسهیل صدور ویزا و استفاده از ابزارهای مالی بینالمللی مانند کارتهای اعتباری، اقدامات لازم را انجام دهد.
علیمردانی در پایان گفت: با همافزایی دولت، مجلس و بخش خصوصی میتوان ایران را به جایگاه واقعی خود در صنعت گردشگری جهانی رساند.
تأکید بر توسعه روایتگری و رویدادمحوری در صنعت گردشگری کشور
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان با تأکید بر اهمیت روایتگری در گردشگری گفت: یکی از ضعفهای اصلی کشور در این حوزه، کمبود روایتهای جذاب و تولید محتوای مؤثر است و باید برای معرفی بهتر ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی، روایتهای بومی و داستانمحور تقویت شود.
کرمزاده در یکصد و ششمین جلسه شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی با محوریت نقش بخش خصوصی در توسعه گردشگری ادیان که در سالن همایش مهرانه زنجان برگزار شد، با قدردانی از میزبانی این استان اظهار کرد: مردم زنجان از جمله مردم مؤمن، مهماننواز و ولایتمدار کشور هستند و ظرفیتهای ارزشمندی در حوزه گردشگری دارند.
وی با اشاره به تعاملات مستمر خود با مسئولان استان زنجان افزود: زنجان از ظرفیتهای قابل توجهی در حوزه گردشگری برخوردار است و میتواند با برنامهریزی دقیق در مسیر توسعه پایدار گردشگری گامهای مهمی بردارد.
مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان با تأکید بر نقش وزارت میراث فرهنگی در تقویت زیرساختهای گردشگری کشور تصریح کرد: در سالهای اخیر با حمایت دولت و مجلس، اعتبارات این وزارتخانه افزایش یافته و این موضوع زمینه پاسخگویی بهتر به نیازهای حوزه گردشگری و صنایعدستی را فراهم کرده است.
کرمزاده با اشاره به ضرورت سرمایهگذاری در زیرساختهای گردشگری گفت: توسعه هتلهای پنجستاره و ارتقای خدمات اقامتی از نیازهای اساسی استان زنجان است و باید با جذب سرمایهگذاران این کمبودها برطرف شود.
وی با بیان تجربه استان اصفهان در توسعه گردشگری افزود: این استان با برنامهریزی مستمر و برگزاری رویدادهای ملی و بینالمللی توانسته جایگاه خود را در صنعت گردشگری کشور ارتقا دهد و این الگو میتواند برای سایر استانها نیز مورد استفاده قرار گیرد.
مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان بار دیگر با تأکید بر اهمیت روایتگری در گردشگری ادامه داد: یکی از ضعفهای اصلی کشور در حوزه گردشگری، کمبود روایتهای جذاب و تولید محتوای مؤثر است و باید برای معرفی بهتر ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی، روایتهای بومی و داستانمحور تقویت شود.
کرمزاده همچنین با اشاره به ظرفیتهای آیینی و مذهبی زنجان گفت: برگزاری آیینهای مذهبی و رویدادهای فرهنگی این استان میتواند بهعنوان یک برند گردشگری در سطح ملی و بینالمللی مطرح شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: با همافزایی بخش خصوصی، دولت و مسئولان استانی میتوان زمینه توسعه زیرساختها و جذب سرمایهگذاری در حوزه گردشگری زنجان را فراهم کرد و این استان را به یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور تبدیل نمود.
آیینهای عاشورایی ظرفیت تبدیل شدن به برند جهانی گردشگری را دارند
عطا حسنپور، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان لرستان، با اشاره به پیشینه تاریخی و آیینهای کهن عزاداری در غرب کشور گفت: این آیینها و مسیرهای تاریخی مرتبط با عتبات عالیات ظرفیت تبدیل شدن به یکی از محورهای مهم گردشگری مذهبی و آیینی در سطح ملی و بینالمللی را دارند، اما نیازمند تقویت روایتگری و برگزاری رویدادهای هدفمند هستند.
وی با قدردانی از میزبانی مردم زنجان اظهار کرد: زنجان و مردم آن از دیرباز به مهماننوازی و فرهنگ دینی شناخته میشوند و تجربه حضور در این استان برای فعالان حوزه گردشگری ارزشمند است.
حسنپور با اشاره به پیشینه تاریخی و مردمشناسی آیینهای عزاداری در غرب کشور افزود: آیینهای مذهبی در استان لرستان و مناطق غربی ایران ریشهای چندصدساله و حتی هزارساله دارند و بخش مهمی از این آیینها در فهرست میراث ملی ثبت شدهاند.
وی با بیان نمونههایی از آیینهای عاشورایی این استان تصریح کرد: آیینهایی همچون چهلمنبر و گلمالی از جلوههای منحصربهفرد عزاداری در لرستان هستند که با عناصر نمادین و ریشههای عمیق فرهنگی، جایگاه ویژهای در میراث معنوی کشور دارند.
مدیرکل میراث فرهنگی لرستان با اشاره به نقش تاریخی مسیرهای زیارتی در غرب کشور ادامه داد: مسیرهای منتهی به عتبات عالیات در غرب ایران دارای پیشینهای تاریخی بوده و در منابع تاریخی نیز به ساخت پلها و زیرساختهای ارتباطی در این مسیر اشاره شده است.
وی با تأکید بر اهمیت روایتگری در معرفی این ظرفیتها گفت: یکی از ضعفهای جدی در حوزه گردشگری کشور، کمبود روایتهای منسجم و جذاب از آیینها و مسیرهای تاریخی است که باید برای رفع آن برنامهریزی جدی صورت گیرد.
حسنپور افزود: برگزاری رویدادهای گردشگری در محورهای تاریخی و آیینی میتواند به معرفی بهتر فرهنگ عاشورایی و جذب گردشگران داخلی و خارجی کمک کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: با همکاری بخش خصوصی، اتاق بازرگانی و نهادهای فرهنگی میتوان مسیرهای تاریخی و آیینهای مذهبی را بهعنوان برندهای گردشگری ایران در سطح جهانی معرفی و از این ظرفیت برای توسعه اقتصادی استانها بهرهبرداری کرد.
دولت باید تسهیلگر باشد نه مداخلهگر؛ بخش خصوصی محور توسعه گردشگری است
علی دارابی، قائممقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، با تأکید بر ضرورت تغییر نقش دولت در اقتصاد گردشگری گفت: دولت باید در این حوزه نقش تسهیلگر ایفا کند نه مداخلهگر؛ چراکه بخش خصوصی میتواند محور اصلی توسعه و جهش صنعت گردشگری کشور باشد و با ورود مؤثر خود، روند سرمایهگذاری و بهرهبرداری از ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی را تسریع کند.
وی در یکصد و ششمین جلسه شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی با محوریت نقش بخش خصوصی در توسعه گردشگری ادیان که با حضور فعالان این حوزه در سالن همایش مهرانه زنجان برگزار شد، با قدردانی از برگزارکنندگان این نشست اظهار کرد: ایران سرزمینی با بیش از یک میلیون اثر تاریخی است که تاکنون حدود ۳۵ هزار اثر آن در فهرست ملی ثبت شده و این موضوع نشاندهنده ظرفیت عظیم کشور در حوزه میراث فرهنگی است.
دارابی با اشاره به ثبت آثار جهانی ایران افزود: ایران با ۲۹ اثر ثبتشده در فهرست یونسکو و همچنین ثبت آثار متعدد میراث ناملموس، یکی از کشورهای پیشرو در حفظ و معرفی میراث بشری محسوب میشود.
وی با بیان اینکه ایران را باید موزهای بدون سقف دانست، تصریح کرد: این سرزمین پهناور با تنوع اقلیمی و فرهنگی گسترده، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از بزرگترین مقاصد گردشگری جهان را دارد.
قائممقام وزیر میراث فرهنگی با تأکید بر ضرورت تغییر نقش دولت در اقتصاد گردشگری گفت: دولت باید در این حوزه نقش تسهیلگر داشته باشد و بخش خصوصی بهعنوان موتور محرک توسعه وارد میدان شود، چراکه تجربه جهانی نیز نشان میدهد دولتها تاجر خوبی نیستند.
وی با اشاره به برنامههای وزارت میراث فرهنگی ادامه داد: در برنامه هفتم توسعه، ایجاد هزار موزه در کشور هدفگذاری شده و در حال حاضر حدود ۸۳۰ موزه فعال در ایران وجود دارد که توسعه آن با مشارکت شهرداریها و بخش خصوصی در دستور کار قرار گرفته است.
دارابی افزود: ایجاد موزههای تخصصی از جمله موزه ملیلهکاری در زنجان میتواند به معرفی بهتر ظرفیتهای صنایعدستی و تقویت برند گردشگری استانها کمک کند.
وی با اشاره به ظرفیتهای تاریخی کشور در حوزه صنایعدستی گفت: ایران با وجود ۳۰۰ رشته فعال در صنایعدستی از مجموع ۴۰۰ رشته شناختهشده جهان، یکی از قطبهای اصلی این حوزه به شمار میرود.
قائممقام وزیر میراث فرهنگی در ادامه با تأکید بر لزوم توسعه زیرساختهای گردشگری افزود: برای تحقق اهداف برنامه توسعه گردشگری کشور، افزایش تعداد هتلهای چهار و پنجستاره، توسعه حملونقل هوایی و جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی ضروری است.
دارابی همچنین بر اهمیت روایتگری و تولید محتوا در معرفی ظرفیتهای گردشگری تأکید کرد و گفت: در عصر هوش مصنوعی، بدون روایتگری مؤثر و استفاده از ابزارهای نوین ارتباطی، معرفی ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی کشور امکانپذیر نخواهد بود.
وی در پایان با اشاره به تنوع فرهنگی و دینی ایران خاطرنشان کرد: ایران سرزمین همزیستی مسالمتآمیز ادیان است و این ظرفیت بزرگ میتواند بهعنوان یکی از محورهای مهم توسعه گردشگری بینالمللی مورد توجه قرار گیرد.